ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΑΛΟΝΝΗΣΟΥ

Τα μοναστήρια και τα εξωκλήσια της Αλοννήσου

Η διάδοση του χριστιανισμού στην Αλόννησο και τα γειτονικά ερημόνησα των Βορείων Σποράδων τοποθετείται στον 3ο αι. και πιθανότατα από τα μέσα του 4ου αι. η περιοχή υπάγεται στην επισκοπή Σκοπέλου.

Ο μοναχισμός, σημειώνει η Μαρία Νάνου, θεολόγος - ιστορικός βυζαντινής τέχνης, αναπτύσσεται στη μεσοβυζαντινή περίοδο, όταν τα ερημόνησα, εξαιτίας της γεωγραφικής θέσης και της μορφολογίας τους, αξιοποιούνται ως μετόχια-μοναστικά κέντρα διατηρώντας στενούς δεσμούς με το Άγιο Όρος αρχής γενομένης από την Κυρά Παναγιά (10os αι.), τη μόνη μέχρι σήμερα εν ενεργεία μονή.

Δεν είναι τυχαίο ότι τα μοναστήρια των ερημονήσων είναι στο σύνολο τους ανδρικά, αφιερωμένα στην Παναγία. Οι σχέσεις με το Άγιο Όρος, η ανάπτυξη αγροκτηνοτροφικών δραστηριοτήτων και η υλοτομία εξασφάλισαν τη βιωσιμότητα των μονών στο χώρο και το χρόνο.

Από τα τέλη του 16ου και τις αρχές του 17ου αι., μετά τη φοβερή καταστροφή των νησιών από τον Μπαρμπαρόσα (1538), η παραχώρηση προνομιακού καθεστώτος εκ μέρους της οθωμανικής εξουσίας, ενθαρρύνει την αναδιοργάνωση της ζωής στην περιοχή. Ναοί και μονές ανακαινίζονται και διακοσμούνται με τοιχογραφίες, φορητές εικόνες και ξυλόγλυπτα τέμπλα. Η μοναστηριακή αρχιτεκτονική της Αλοννήσου και των ερημονήσων αναπτύσσεται κυρίως την περίοδο αυτή και παρουσιάζει απλουστευμένους τύπους ναών, ενταγμένοι στο φυσικό περιβάλλον, με ιδιαίτερη προτίμηση στο μονόχωρο σταυροειδή ναό του συνεπτυγμένου τύπου με χαμηλωμένο τυφλό τρούλο.

Ταπεινά κτίσματα με βαριές αναλογίες, μικρά ανοίγματα και παντελή απουσία εξωτερικού διακόσμου, αποτελούν κοινές κατασκευαστικές και μορφολογικές λύσεις της αρχιτεκτονικής της τουρκοκρατίας, που στην περίπτωση της Αλοννήσου και των ερημονήσων συνδέονται όχι μόνο με τις δυσχερείς ιστορικές συνθήκες και τη λιτότητα της εποχής, αλλά και με τη δυσπρόσιτη γεωγραφική τους θέση.

Τα μοναστήρια της Αλοννήσου ερημωμένα, σήμερα, επιμένουν να αντιστέκονται στη φθορά του χρόνου, αναμένοντας την αφύπνιση της κοινής ευαισθησίας.

Πηγή: Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων